از آنجا که تاریخ وقوع ازاله بکارت، قدیمی یا جدید بودن آن، برای اثبات گناه یک مجرم اهمیت بسزایی دارد، در برخورد با این گونه جرایم، مقام رسیدگی کننده به پرونده باید سریعاً نظر پزشکی قانونی را اخذ نماید؛ زیرا اگر ابتدا مجرم را دستگیر کنند و پس از اثبات جرم وی نظر پزشک را درباره سقط جنایی یا ازاله بکارت درخواست نمایند، امکان دارد به علت گذشت زمان التیام آسیب‌های وارد شده در اثر تجاوز یا سقط، تعیین تاریخ وقوع جرم ممکن نشود.

پرده بکارت

در مدخل مهبل و ابتدای مجرای تناسلی زنانه، یک پرده لطیف مخاطی قرار دارد که از جنس بافت پوشاننده آن مجراست و بر حسب نوع سوراخ وسط آن، به اشکال گوناگون جلوه‌گر می‌شود.

انواع پرده بکارت

1. پرده بدون منفذ: در برخی دختران پرده بکارت فاقد سوراخ میانی است که به آن پرده بدون سوراخ می‌گویند. در چنین مواردی، دختران تا هنگام بلوغ متوجه وضع غیرعادی خود نمی‌شوند، ولی پس از بلوغ به علت تجمع خونهای قاعدگی در مهبل، و درد و عوارض ناشی از آن ناگزیر از مراجعه به پزشک می‌شوند، با راهنمایی پزشک معالج آنان به پزشکی قانونی مراجعه می‌کنند و با اخذ گواهی مبنی بر باکره بودن و لزوم جراحی توسط پزشک جراح، با شکافتن پرده این نقص رفع می‌گردد. علایم آن مشابه با علایم حاملگی احتمالی است (قطع قاعدگی، بزرگی شکم)  گاهی این گونه دوشیزگان بینوا ممکن است قربانی تصور غلط اطرافیان خود گردند. این حالت قابل درمان است و پزشک می‌تواند گواهی‌ای دال بر حالت فوق و اقدامات درمانی انجام شده را برای فرد صادر کند.

2. پرده بکارت مثلثی: در این نوع، سوراخ وسط آن به شکل مثلث است، 50-60 درصد دختران دارای این نوع پرده بکارتند. این گونه پرده‌های بکارت هنگام زفاف دچار پارگی و خونریزی می‌شوند و ازاله بکارت در آن‌ها به خوبی قابل تشخیص است؛ گاهی نیز آن را حلقوی معمولی می‌خوانند.

3. پرده بکارت حلقوی: در این نوع، سوراخ پرده بکارت نسبتاً بزرگ است و پرده بکارت به صورت یک حلقه خودنمایی می‌کند که اغلب اتساع نیز هست؛ لذا آلت تناسلی مردانه بدون آنکه به پرده صدمه‌ای وارد سازد  از سوراخ قابل اتساع عبور می‌کند و با وجود دخول کامل و مکرر، پرده ظاهراً سالم و دست‌نخورده باقی می‌ماند. اظهارنظر درباره بکارت یا عدم بکارت در این مورد بسیار مشکل است و با دقت کافی و تجربه فراوان می‌توان اظهارنظر درست کرد. این نوع پرده‌های بکارت حلقوی را اصطلاحاً قابل اتساع می‌نامند.

4. پرده بکارت هلالی: در این مورد پرده بکارت به صورت یک هلال در نیمه تحتانی دهانه مهبل قرار گرفته است، گاه نیز ممکن است پرده هلالی در نیمه راست یا چپ یا بالای دهانه مهبل قرار گیرد. در این شکل از پرده بکارت نیز، مانند پرده‌های حلقوی قابل اتساع، امکان دارد دخول بدون خونریزی یا آثار واضح دیگر مانند پارگی، ساییدگی یا خونمردگی صورت گیرد. گاه ممکن است دو هلال در بالا یا پایین دهانه مهبل یا در طرف راست و چپ آن باشد که آن را پرده دو لتی می‌نامند.

5. پرده بکارت غربالی: در این نوع پرده بکارت سوراخ‌های ریز و متعدد می‌بینیم که به آن منظره غربال می‌دهد. در این نوع پرده بکارت در اثر دخول پارگی‌های واضح و شدید و خونریزی نمایان دارد.

6. پرده بکارت پل‌دار: سوراخ پرده بکارت در این شکل به وسیله نواری به دو بخش تقسیم شده است و تا نوار مزبور پاره نشود دخول ممکن نمی‌شود. البته گاه یکی از سوراخ‌های ظاهری به قدری وسیع است که مانند پرده‌های حلقوی و قابل اتساع دخول از آن صورت می‌پذیرد، بدون آن‌که به پرده بکارت یا نوار مذکور آسیبی وارد آید. این نوع پرده دارای دو منفذ است.

7. پرده بکارت زبانه‌دار: زبانه در واقع پل ناکاملی است که از یک طرف پرده بکارت شروع می‌شود ولی پس از طی قسمتی رشد آن متوقف می‌ماند و به طرف مقابل نمی‌رسد. از اشکال نادر این نوع از پرده، پرده بکارت دو زبانه‌ای است که از دو سوی پرده بکارت دو زبانه به طرف هم آمده ولی به هم نمی‌رسند.

8. پرده بکارت دندانه‌دار: از نظر کشل شبیه پرده بکارت مثلثی و حلقوی است، ولی دارای دندانه‌های متعدد است که فرورفتگی‌های بین دندانه‌ها ممکن است با پارگی ناکامل پرده بکارت اشتباه شود. پزشکان قانونی با ملاحظه جوشگاه در  عمق پارگی ناکامل و لمس مخاط نرم در عمق دندانه مشکوک، به باکره بودن یا ازاله بکارت پی می‌برند.

9. پرده بکارت کنگره‌دار: همانند پرده‌های حلقوی و مثلثی است ولی دارای فرورفتگی‌هایی بسیار عمیق است که گاه تا کناره مهبل ادامه می‌یابند و امکان دارد با پارگی عمیق و کامل بکارت اشتباه گرفته شود. باید دقت فراوانی به کار برد تا کنگره طبیعی و فرورفتگی کنار آن، با پارگی جو.ش خورده عمیق اشتباه نشود. لمس عمق فرورفتگی و اثبات وجود جوشگاه زخم قدیمی، یا مخاط نرم طبیعی می‌تواند پزشک را راهنمایی کند.

10. نبودن پرده بکارت به طور طبیعی: در این افراد که خوشبختانه بسیار نادرند، پرده بکارت یا بسیار باریک است، به طوری که به صورت پرده‌ای که مانع از دخول باشد به حساب نمی‌آید و گاه در معاینات با یکی از چینهای مهبل اشتباه شود. در واقع، این نوع پرده‌های بکارت از انوع پرده‌های حلقوی و قابل اتساع ولی بسیار باریک‌اند.

علایم تجاوز جنسی در زنان باکره یا ازاله بکارت

ساییدگی، خراشیدگی و پارگی بکارت را که با تورم و خونمردگی و جاری شدن خون توأم است ازاله بکارت گویند.

تعیین تاریخ ازاله بکارت

این امر از نکات بسیار مهم در کار پزشکی قانونی است که باید در گواهی‌ها قید شود. آسیب‌های ناشی از ازاله بکارت همانند جراحات پوست است که معمولاً بعد از گذشت10-15 روز التیام خواهند یافت. پس اگر فرد طی این مدت معاینه شود، تعیین تاریخ ازاله بکارت مقدور خواهد بود. تعیین تاریخ ازاله بکارت از دو هفته تا یک ماه پس از وقوع ازاله بکارت با توجه به سیر التیام امکان دارد ولی پس از تشکیل نسج التیامی تعیین تاریخ مقدور نیست؛ زیرا در التیام کامل پرده ازاله شده ممکن است بیش از یک ماه تا چند سال از پارگی پرده گذشته باشد. در دختران خردسال معمولاً دخول جنسی با پارگی دهانه مهبل و آسیب‌های شدید مجرای تناسلی به دلیل پارگی پرینه توأم است و گاه شدت عوارض ممکن است موجب مرگ شود. گاه به علت عمیق بودن محل استقرار پرده بکارت یا دخول ناکامل ممکن است پرده بکارت آسیب نبیند. در این مورد، شاکیه صادقانه اظهار می‌دارد مورد تجاوز و دخول قرار گرفته، ولی معاینه پزشکی علایم دخول و ازاله بکارت را نشان نمی‌دهد. در این حالت از روی تجسس ترشحات دهانه مهبل باید به جستجوی ترکیبات مانع منی فرد متجاوز یا آثار دیگر ناشی از تجاوز پرداخت.

حاملگی یکی از عوارض دیررس تجاوز جنسی در دوشیزگان و بانوان است که نباید آن را از نظر دور داشت.

ترمیم و دوختن بکارت

از آنجا که گردش خون پرده بکارت از نظر مویرگی چندان کامل و رسا نیست، دوختن آن موجب التیام زخم‌ها و جوش خوردن نقاط پاره شده نمی‌شود و با برداشتن نخ بخیه، پرده در نقاط مذکور از هم باز می‌شود. به همین دلیل، اغلب افرادی که به این کار ناپسند دست می‌زنند با اطلاع از این امر، در جلو یا پشت پرده بکارت ازاله شده، ورقه‌های نازکی از مخاط مهبل را جدا می‌کنند و آن‌ها را در محل پرده ازاله شده به یکدیگر می‌دوزند تا با ایجاد مانع بر سر راه دخول، پرده حکم پرده‌ی بکارت را پیدا کند؛ اگر داماد از سابقه ازاله بکارت مطلع نگردد، این گونه موانع مخاطی تعبیه شده اغلب در حین دخول پاره شده چندین برابر پرده‌های سالم خونریزی می‌نماید و داماد فریب خورده را مطمئن به باکره بودن همسر خویش می‌نماید.

علایم مدخوله بودن

1. اتساع بیش از حد سوراخ میانی پرده بکارت

2. ساییدگی لبه سوراخ میانی

3. شل بودن و چین‌خوردگی پرده بکارت

4. باز شدن چینهای مهبل و طویل شدن مهبل

در دوشیزگان چینهای مهبل روی هم خوابیده  و در غیر دوشیزگان به علت دخول و کشیده شدن مهبل چینهای آن باز شده است که اصطلاحاً به آکاردئون بسته و باز تشبیه شده است؛ نیز به دلیل باز شده چینهای مهبل طول آن هم زیاد می‌‌شود.

5. اتساع مجرای مهبل، به طوری که با کشیدن لبهای فرج، قسمت اعظم مجرای مهبل نمایان می‌گردد.

6. تغییر خواب چینهای مهبل، چینهای  مهبل که روی هم به بیرون خوابیده‌اند بعد از دخول تغییر جهت می‌دهند.

در مواردی که مدخوله بودن تازه باشد، در لبهای فرج و دهلیز مهبل ممکن است آثار تورم و خراشیدگی باشد. در این موارد جستجوی ترشحات عمق مهبل و گردن رحم و پیدا شدن ترشحات جنسی مرد می‌تواند دلیل خوبی بر نزدیکی و دخول باشد.

ازاله بکارت در اثر حوادث یا سقوط

باید دانست پرده بکارت از جنس مخاطی لیفی است و در پشت لبه‌های کوچک فرج پنهان است و پارگی آن در حوادث جز با پارگی لبهای فرج، در اثر کشش ( به طوری که عمق پارگی بکارت برسد) امکان‌پذیر نیست. پرده بکارت، به دنبال آسیب دهانه مهبل پاره می‌شود و هیچ‌گاه منحصراًَ آسیب نمی‌بیند. توسل به بهانه‌هایی مانند سقوط یا آسیب دیدن هنگام ورزش یا رقص یا موارد مشابه دیگر پذیرفتنی نیست، مگر آنکه با آسیب رساندن به ناحیه نشیمنگاه یا پرینه یا ضایعه دستگاه تناسلی توأم باشد.

ازاله بکارت در غیر موارد تجاوز جنسی

متاسفانه گاه عده‌ای از خدا بی‌خبر به منظور انتقامجویی، دختران صغیر یا خردسال دشمنان خویش را با انگشت یا وسیله‌ای نوک‌تیز ازاله بکارت می‌کنند تا با این طریق به کسان آنان ضربه بزنند و انتقام‌ خویش را بگیرند. خوشبختانه اغلب در این‌گونه موارد، به دلیل پنهان بودن پرده پشت چینهای مخاطی و لبهای فرج، پرده بکارت آسیب نمی‌بیند و اگر آسیب ببیند محل آسیب در یکی از نقاط کناره آن است، که آن هم ازاله واقعی نیست و قسمت اعظم پرده بکارت سالم می‌ماند؛ در نتیجه قصد جنایتکارانه این افراد خبیث صورت واقع نمی‌پذیرد. در صورتی که این دختران واقعه را به اطلاع والدین خویش برسانند و از طریق مقامات قضایی یا انتظامی به پزشکی قانونی ارجاع گردند، در معاینه آنان زخمهای سطحی در لبهای فرج، دهانه مهبل و به ندرت خراشیدگی‌هایی در یکی از نقاط پرده بکارت که جای چنگ و ناخن یا شی‌ء نوک‌تیز است ملاحظه می‌شود و پارگی‌های متعدد توأم با آسیب لبه پرده بکارت در تمام سطوح دیده می‌شود. در دوشیزگانی هم که عادت به خودارضایی دارند، گاه فروکردن اشیایی مانند گیره‌ی سر، نوک مداد و غیره، آسیب‌های موضعی در پرده بکارت ایجاد می‌شود که چون همراه با شکایت شاکیه نیست، به ندرت جنبه مراجعه به پزشکی قانونی را پیدا می‌کند.

تشخیص تجاوز جنسی در زنان غیرباکره

در این موارد، به دلیل نبودن آثاری مانند خراشیدگی و پارگی، ساییدگی و غیره که در ازاله بکارت گفته شد، تشخیص تجاوز مشکل است و باید در آزمایشگاه با بررسی ترشح واژینال و جستجوی بقایای تجاوز جنسی، مانند موی ناحیه زهار یا ناحیه کیسه بیضه مرد در اندام تناسلی زن و اطراف آن، به اثبات جرم پرداخت. البته در زنان باکره نیز استفاده از موارد یاد شده از طرق مهم اثبات تجاوز جنسی است. از روی مایع منی می‌توان گروه خون مرد متجاوز و از آن مهم‌تر به کمک DNA هویت او را مشخص کرد. البته برای آزمایش بر روی مایع اسپرماتیک موجود در دستگاه تناسلی زن مورد تجاوز، باید سریعاً نمونه‌برداری کرد تا با شستشوی دستگاه تناسلی یا گذشت زمان، این مایع زایل نگردد. در این زمینه در مراحل اولیه می‌توان وجود اسپرم را مورد تجسس قرار داد و در مراحل بعد که اسپرمها از بین می‌روند ترکیبات منی هم قابل بررسی هستند. وجود بیماری‌های آمیزشی و پوستی مربوط به متهم، در زنی که مورد تجاوز قرار گرفته دلیل دیگری بر وقوع جرم است. اگر موی نواحی تناسلی مرد متجاوز به دست آید، با تعیین گروه خونی و DNA آن می‌توان مجرم را شناسایی کرد.

جستجوی آثار تجاوز به عنف

هنگامی که زنان و دوشیزگان مورد تهدید مرد متجاوز قرار می‌گیرند، امکان دارد به علت ترس از عواقب وخیم‌تر مغلوب شوند و بدون مقاومت خود را تسلیم کنند، اما در موارد فراوانی نیز با چنگ و دندان از خود دفاع و تجاوزگر را مضروب و مجروع می‌کنند. در مقابل، امکان دارد آن مرد متجاوز، ابتدا زن مقاوم را شدیداً مضروب یا مجروح و سپس به وی تجاوز کند. در چنین مواردی آثار ضرب و جرح، در سر و صورت و بدن زن، خصوصاً زیر شکم و ناحیه سرین و نواحی تناسلی او جلب نظر می‌نماید. وجود آثار ضرب و جرح بر بدن متهم نیز شاهد خوبی بر ارتکاب جرم تجاوز کننده است.    

صدور گواهیها در تجاوزهای جنسی به زنان

1. قبل از معاینه باید هویت فرد مشخص شود تا مبادا خدای ناکرده فرد دیگری به جای وی معرفی شده باشد. بهترین روش الصاق عکس امضا شده و ممهور به مهر پزشکی قانونی یا گواهی همراه عکس اسکن شده از فرد مورد معاینه است. چنین گواهیهایی معمولاً با جمله از صاحب عکس امضا شده پیوست ورقه یا در فرمهای همراه عکس اسکن شده از صاحب عکس فوق معاینه به عمل آمده شروع می‌شود.

2. سپس به توضیح وضع پرده بکارت، بود یا نبود پارگی، خونمردگی و خراشیدگی و تورم در آن می‌پردازیم. اغلب دهانه مهبل را مانند یک ساعت فرض کرده، برای هر نقطه آن از ساعت 1 تا 12 شماره‌گذاری می‌کنیم؛ مقام رسیدگی کننده به پرونده با مطالعه گواهی مطلع می‌شود که ضایعه در کدام نقطه پرده بکارت است. در ازاله بکارت اغلب پارگی و خونمردگی و خراشیدگی از ناحیه ساعت 3 تا 9 پرده قرار می‌گیرد، یعنی در نیم دایره تحتانی آن، که در مقابل فشار آلت تناسلی مردانه مقاومت می‌نماید، ولی نیم‌دایره فوقانی آن، به علت قرار گرفتن مهبل در این قسمت در کنار مثانه که کیسه‌ای قابل ارتجاع است و مقاومت چندانی ندارد، اغلب خراشیده و پاره نمی‌شود، مگر اینکه مرداز پشت اقدام به دخول در دستگاه تناسلی زنانه نماید که در این صورت با اینکه اغلب پارگی در ناحیه مقاوم پرده بکارت یعنی از ساعت 3 تا 9 ملاحظه می‌شود، امکان دارد در نواحی فوقانی نیز آثاری ملاحظه گردد.

3. پس از توصیف پارگی یا خراشیدگی یا سلامت پرده بکارت، به شرح آثار ناشی از عنف و خشونت می‌پردازیم. در بسیاری از موارد امکان دارد مرد متجاوز موفق به اعمال جنسی نگردد ولی آثار شروع به تجاوز مانند تلاش برای خارج کردن البسه زن که سبب آسیب یا خراش پوستی می‌گردد در بدن باقی بماند.

4. در موارد زیادی دخول ناکامل است و ازاله بکارت صورت نمی‌پذیرد. ولی ترشحات مرد روی پرده بکارت و دهانه مهبل می‌ریزد که با آزمایش آن‌ها می‌توان به وقوع دخول ناکامل پی برد.

5. تعیین تاریخ تجاوز جنسی بسیار مهم است. از روی التیام نسبی جراحات و آثار باقی مانده بر پرده بکارت می‌توان تاریخ وقوع آن را تعیین کرد.

6. بروز بیماری‌های آمیزشی را باید با آزمایش مکرر ترشح زنانه جستجو کرد.

7. حاملگی را باید نفی، اثبات یا پیش‌بینی کرد.

طرز معاینه پرده بکارت

لازم است فرد مورد معاینه روی تخت مخصوص معاینه زنان (تخت ژنیکولوژی) قرار گیرد، سپس لبهای کوچک و بزرگ فرج هر طرف را با دست گرفته و آهسته اندکی به خارج و جلو بکشند. در این صورت لبهای کوچک و بزرگ فرج دو طرف از هم دور شده پرده بکارت کاملاً هویدا می‌شود. معاینه باید با آرامش و دور از هرگونه خشنونت و کوشش بیش از حد انجام پذیرد، در غیر اینصورت به دهانه مهبل و حتی پرده بکارت صدمه وارد می‌شود. گاه پزشکان یا ماماها بدون داشتن تجربه کافی اقدام به صدور گواهی درباره ازاله بکارت می‌نمایند که عواقب وخیمی برای معاینه شونده و البته صادرکننده گواهی به بار می‌آورد.

معاینه متهم

در صورتی که در تجاوزهای جنسی، متهم دستگیر و منکر جرم شود، از طرق زیر می‌توان مجرم را شناسایی کرد:

1. اگر در بدن شخص مورد تجاوز ترشح جنسی، موی ناحیه تناسلی، بزاق یا لکه‌های خونی به دست آید، با مقایسه با منی متهم، موی ناحیه زهار، بزاق و خون وی و تطابق لکه‌های یافت شده بر بدن و لباس‌های شخص مورد تجاوز، می‌توان متجاوز را شناسایی کرد. در این زمینه آزمایشهای  میکروسکوپی و بررسی DNA مفید است.

2. اگر از آلت تناسلی و ناحیه زهار مجرم یا شخص متجاوز لکه‌برداری به عمل آید، امکان دارد ترشحات فرد مورد تجاوز از مجرم به دست آید و نیز با آزمایش از نظر میکروبها و قارچها و موجودات تک سلولی و ذره‌بینی و تعیین گروه خونی (در صورتی که شخص مورد تجاوز سکرتور باشد) و تطابق آن با ترشح جنسی و خون زن مورد تجاوز امکان تعیین مجرم می‌رود.

3. اگر مجرم مرتکب لواط یا مقاربت از ناحیه مقعد در بانوان شود، ممکن است لکه‌های مدفوع روی آلت جنسی فرد متجاوز پیدا شود که تطابق آن با مدفوع مفعول یا مفعوله، می‌تواند شاهد خوبی برای اثبات ادعای شاکی باشد.

منبع: کتاب پزشکی قانونی (دکتر فرامرز گودرزی & دکتر مهرزاد کیانی)

و با تشکر از دوست عزیز: اقای میثم شعبان پور